1. Saya kesal dan mengecam sekeras-kerasnya tindakan Kerajaan Madani dan Polis Diraja Malaysia (PDRM) yang menahan seramai 20 peserta Perhimpunan Anti Rumah Anutan Haram (GARAH), sedangkan perhimpunan tersebut pada hakikatnya bersifat aman dan tanpa senjata.
2. Tindakan penahanan ini tidak boleh dipertahankan dari sudut perlembagaan dan mencerminkan satu salah guna kuasa penguatkuasaan yang serius dalam sebuah negara yang mendakwa menjunjung prinsip kedaulatan undang-undang.
3. Rakaman video yang tular dan dimuat naik di media sosial menunjukkan dengan jelas bahawa tiada seorang pun anggota polis memberikan penjelasan kepada individu yang ditahan mengenai asas undang-undang tangkapan, termasuk di bawah peruntukan seksyen mana tangkapan dibuat serta sebab-sebab konkrit penahanan tersebut, walaupun soalan berkenaan dikemukakan berulang kali.
4. Keadaan ini menimbulkan persoalan serius tentang pematuhan terhadap prosedur tangkapan yang diwajibkan oleh undang-undang.
5. Lebih membimbangkan, dalam salah satu rakaman tersebut, jelas kedengaran seorang peguam bertanya secara sopan mengenai sebab dan asas undang-undang tangkapannya, namun pertanyaan itu dibalas dengan ugutan kekerasan, termasuk ancaman untuk ditumbuk oleh seorang pegawai polis.
6. Jika benar insiden ini berlaku seperti yang dirakam, ia bukan sahaja mencerminkan pelanggaran serius terhadap etika dan tatacara polis, malah menimbulkan persoalan berat mengenai penyalahgunaan kuasa serta kegagalan menghormati hak individu yang dilindungi undang-undang, khususnya hak untuk dimaklumkan sebab tangkapan dan dilayan secara berperikemanusiaan.
7. Perkara 10(1)(b) Perlembagaan Persekutuan dengan jelas menjamin hak rakyat untuk berhimpun secara aman dan tanpa senjata.
8. Hak ini bukan suatu keistimewaan yang boleh ditarik balik sesuka hati oleh pihak berkuasa, tetapi merupakan hak asasi yang dilindungi secara langsung oleh Perlembagaan.
9. Perkara 10(2)(b) membenarkan sekatan demi keselamatan dan ketenteraman awam, sekatan tersebut mestilah munasabah, berkadar dan tidak bersifat menghukum.
10. Mahkamah Persekutuan pula telah membuat pendirian yang jelas bahawa penalti jenayah kerana kegagalan memberi notis di bawah Seksyen 9(5) Akta Perhimpunan Aman 2012 adalah tidak berperlembagaan.
11. Implikasinya amat jelas: perhimpunan aman tidak boleh dijadikan asas automatik untuk penahanan, dan hak berhimpun tidak boleh dikriminalkan melalui mekanisme pentadbiran.
12. Oleh itu, tindakan menahan peserta yang berhimpun secara aman tanpa sebarang unsur ganggu-gugat, keganasan, rusuhan atau ancaman nyata terhadap keselamatan awam adalah bertentangan dengan semangat dan maksud penghakiman Mahkamah Persekutuan tersebut.
13. Pihak yang secara nyata berpotensi mengganggu ketenteraman dan keselamatan negara ialah mereka yang menceroboh tanah milik orang lain, membina atau menduduki premis secara tidak sah serta enggan mematuhi perintah undang-undang untuk berpindah.
14. Perbuatan pencerobohan dan keingkaran terhadap undang-undang inilah yang sebenarnya mencabar kedaulatan undang-undang dan berpotensi mencetuskan konflik sosial.
15. Namun apa yang berlaku adalah sebaliknya: individu yang berhimpun secara aman untuk menuntut penguatkuasaan undang-undang pula yang ditahan, manakala pelanggaran undang-undang yang menjadi punca isu terus dibiarkan tanpa tindakan tegas yang setimpal.
16. Sekalipun pihak polis mempunyai kuasa untuk mengawal, menyelia atau mengenakan sekatan tertentu ke atas sesuatu perhimpunan, penahanan fizikal individu merupakan langkah paling ekstrem dalam spektrum penguatkuasaan dan hanya boleh dibenarkan apabila wujud ancaman nyata terhadap keselamatan awam atau apabila berlaku keganasan, rusuhan atau kesalahan jenayah yang jelas.
17. Dalam kes ini, tiada sebarang bukti awam menunjukkan peserta perhimpunan terlibat dalam keganasan atau gangguan ketenteraman awam.
18. Justeru, penahanan tersebut gagal memenuhi ujian kewajaran, perkadaran dan keperluan mendesak yang diwajibkan oleh undang-undang perlembagaan dan undang-undang pentadbiran.
19. Tindakan menahan 20 peserta perhimpunan aman ini mewujudkan satu preseden yang amat berbahaya, seolah-olah hak perlembagaan hanya terpakai secara terpilih dan kuasa penguatkuasaan digunakan terhadap mereka yang mematuhi undang-undang, bukan terhadap pihak yang melanggarnya.
20. Lebih ironi, kepimpinan tertinggi Kerajaan Madani hari ini terbentuk daripada tokoh-tokoh yang pernah muncul sebagai pendemonstrasi jalanan, termasuk Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim dan Datuk Seri Mohamad Sabu, yang suatu ketika dahulu berada di barisan hadapan perhimpunan awam yang turut ditentang atas alasan keselamatan dan ketenteraman awam.
21. Menteri-menteri lain seperti Anthony Loke, Gobind Singh Deo, Hannah Yeoh, Khalid Samad, Fahmis Fadzil Dr. Dzulkefly Ahmad dan ramai lagi juga pernah secara terbuka mempertahankan hak berhimpun sebagai hak perlembagaan yang mesti dihormati, walaupun perhimpunan tersebut tidak mendapat kebenaran pihak berkuasa ketika itu.
22. Prinsip yang mereka perjuangkan ialah kebebasan bersuara dan berhimpun tidak boleh ditentukan oleh selera politik pemerintah semasa.
23. Namun hari ini, amat mendukacitakan apabila pemimpin-pemimpin yang membentuk kerajaan hasil perjuangan jalanan tersebut kelihatan mengamalkan pendekatan penguatkuasaan yang lebih keras dan menindas terhadap perhimpunan aman, seolah-olah melupakan prinsip asas yang pernah mereka pertahankan.
24. Perubahan sikap ini bukan sahaja mencerminkan pimpinan mereka yang tidak konsistan dalam prinsip, malah menimbulkan persoalan serius tentang komitmen sebenar Kerajaan Madani terhadap nilai reformasi, hak perlembagaan dan keadilan yang suatu ketika dahulu menjadi teras perjuangan mereka.
Shame on you.
Salam hormat,
Dr Armin Baniaz Pahamin
