“Kita selalu dengar slogan tentang patriotisme, kedaulatan dan kepentingan negara. Tetapi jarang kita lihat rekod sebenar sejak merdeka, di bawah pentadbiran siapa Malaysia memperkukuh wilayah, di bawah siapa pertikaian ditutup, dan bagaimana keputusan-keputusan itu memberi kesan hingga hari ini.”
Artikel ini bukan tentang parti. Ini tentang sejarah tindakan negara.
Baca sendiri dan nilai berdasarkan rekod, bukan emosi.
1. Dalam politik, ramai bercakap tentang ekonomi, subsidi dan pilihan raya, tetapi jarang rakyat diajak melihat ukuran paling asas sesebuah kerajaan: siapa benar-benar mempertahankan wilayah Malaysia apabila ia dicabar, dipertikaikan atau berada dalam kedudukan strategik.
2. Kedaulatan bukan slogan. Ia diukur melalui tindakan pentadbiran, kehadiran negara, keputusan diplomatik dan keberanian membawa kes ke mahkamah antarabangsa.
3. Apabila semua kes wilayah Malaysia sejak merdeka disusun dalam satu garis sejarah dari Spratly hingga Sipadan, dari Pedra Branca hingga Limbang, dari Tanjong Pagar hingga sempadan Indonesia, satu perkara menjadi jelas: setiap era Perdana Menteri meninggalkan rekod berbeza tentang bagaimana kepentingan wilayah negara diuruskan.
4. Dalam dekad 1980-an hingga awal 2000-an, Malaysia mengambil pendekatan paling tegas dari sudut pentadbiran wilayah apabila negara bukan sekadar membuat tuntutan di atas peta tetapi membina kehadiran fizikal di Laut China Selatan.
5. Dalam tempoh pentadbiran Tun Dr Mahathir Mohamad, Malaysia menduduki dan membangunkan Terumbu Swallow Reef sebagai Pulau Layang-Layang lengkap dengan landasan udara, kemudahan keselamatan dan pentadbiran negara.
6. Langkah ini memenuhi prinsip undang-undang antarabangsa mengenai pentadbiran efektif kerana negara hadir secara nyata, bukan sekadar menuntut secara diplomatik.
7. Dalam tempoh sama, Malaysia mengekalkan kehadiran di beberapa ciri lain di sektor selatan Spratly berhampiran Sabah.
8. Dari sudut geopolitik, tindakan ini menukar tuntutan teori kepada kawalan praktikal, sesuatu yang amat penting dalam mana-mana pertikaian wilayah maritim.
9. Pendekatan berasaskan undang-undang antarabangsa turut mencapai kemuncak dalam kes Pulau Sipadan dan Ligitan apabila Malaysia dan Indonesia bersetuju membawa pertikaian tersebut ke Mahkamah Dunia.
10. Prosiding bermula dalam tempoh Mahathir sebagai Perdana Menteri dan pada tahun 2002 mahkamah memutuskan kedua-dua pulau itu milik Malaysia berdasarkan bukti pentadbiran efektif yang diwarisi daripada British North Borneo dan diteruskan selepas merdeka.
11. Ini merupakan satu-satunya kes dalam sejarah moden Malaysia di mana kedaulatan wilayah disahkan melalui penghakiman antarabangsa yang mengikat, menjadikan rekod pentadbiran negara sebagai faktor penentu kemenangan.
12. Dalam tempoh yang sama juga, Malaysia bersetuju membawa pertikaian Pedra Branca dengan Singapura ke Mahkamah Keadilan Antarabangsa melalui perjanjian khas yang dimuktamadkan pada 2003, masih dalam era Mahathir.
13. Ramai yang tidak menyedari bahawa Tun Dr Mahathirlah yang sebenarnya memuktamadkan keputusan strategik untuk membawa pertikaian Pedra Branca (Pulau Batu Puteh) ke Mahkamah Keadilan Antarabangsa selepas rundingan panjang antara Malaysia dan Singapura sejak penghujung 1990-an.
14. Pendek kata, Tun Dr Mahathir ialah Perdana Menteri yang memulakan langkah litigasi antarabangsa bagi menuntut Pulau Batu Puteh daripada Singapura melalui Mahkamah Dunia.
15. Langkah membawa kes ke mahkamah merupakan usaha mendapatkan penyelesaian muktamad terhadap pertikaian yang telah lama buntu melalui rundingan biasa.
16. Walau bagaimanapun, apabila penghakiman diumumkan pada 2008 di bawah pentadbiran Tun Abdullah Ahmad Badawi, mahkamah memutuskan Pedra Branca milik Singapura manakala Middle Rocks milik Malaysia.
17. Mahkamah menegaskan bahawa walaupun Johor mempunyai asas tuntutan asal, bukti pentadbiran berterusan sepanjang abad ke-20 lebih jelas dijalankan dari Singapura.
18. Kekalahan tersebut bukan berpunca daripada kegagalan satu pentadbiran moden tertentu, tetapi daripada rekod sejarah pentadbiran negara yang lemah sejak zaman kolonial.
19. Namun, secara kronologi, keputusan membawa kes ke mahkamah bermula dalam era Mahathir, manakala penerimaan keputusan berlaku dalam era Abdullah.
20. Walaupun Pulau Batu Puteh tidak dimenangi, prosiding yang dimulakan dalam era Tun Dr Mahathir tetap memastikan Malaysia pulang dari Mahkamah Dunia dengan Middle Rocks diiktiraf secara sah sebagai wilayah negara.
21. Ini merupakan satu kejayaan di bawah inisiatif Tun Dr Mahathir. Dari sudut undang-undang antarabangsa, ini merupakan hasil yang memberi satu pengesahan kedaulatan yang signifikan kepada Malaysia.
22. Era Tun Abdullah Ahmad Badawi pula menyaksikan penyelesaian sempadan Malaysia dan Brunei pada 2009 yang menamatkan semua pertikaian tertunggak termasuk isu berkaitan Limbang serta kawasan minyak dan gas luar pesisir.
23. Walaupun Limbang kekal dalam Sarawak, penyelesaian tersebut menutup ruang leverage Malaysia dan membuka jalan kepada mekanisme kerjasama pembangunan sumber minyak dan gas di kawasan maritim yang sebelum itu bertindih tuntutan.
24. Sebelum penyelesaian itu, Malaysia masih mempunyai ruang untuk menuntut penguasaan eksklusif. Terpulang pada pandangan masing-masing, dari sudut strategik ia boleh dilihat sebagai satu kerugian kepada negara.
25. Perubahan pendekatan terhadap simbol kehadiran negara menjadi lebih jelas dalam era Datuk Seri Najib Razak melalui perjanjian Points of Agreement 2010 dengan Singapura yang menyusun semula tanah Keretapi Tanah Melayu di Tanjong Pagar.
26. Tanah tersebut merupakan hak yang diwarisi daripada perjanjian kolonial dan kekal selepas pemisahan Singapura, menjadikannya aset fizikal unik berkaitan operasi institusi Malaysia di pusat bandar republik itu.
27. Melalui perjanjian tersebut, Malaysia bersetuju memindahkan operasi keretapi dan menukar tanah itu kepada pembangunan bersama dengan pegangan komersial sebagai balasan.
28. Dari sudut ekonomi, kerajaan berhujah pulangan pembangunan lebih tinggi.
29. Namun dari sudut kedaulatan, keputusan itu menamatkan pemilikan langsung Malaysia ke atas aset strategik di pusat bandar Singapura dan mengalihkan hak operasi negara kepada kepentingan pelaburan hartanah.
30. Pada masa itu, operasi kereta api secara prinsip masih boleh diteruskan sekiranya kedua-dua negara memilih mengekalkan susunan asal, sekali gus membolehkan Malaysia terus mengekalkan pegangan strategik di lokasi paling bernilai republik tersebut.
31. Hubungan sempadan Malaysia dengan Indonesia pula menunjukkan dimensi berbeza dalam pengurusan wilayah negara.
32. Sepanjang beberapa dekad, termasuk era Mahathir, Abdullah dan Najib, kebanyakan pertikaian sempadan darat di Kalimantan serta sempadan laut diselesaikan melalui rundingan teknikal, jawatankuasa bersama dan proses delimitasi berasaskan peta kolonial.
33. Kes Sipadan–Ligitan merupakan pertikaian terbesar antara Malaysia dan Indonesia dan akhirnya diselesaikan melalui keputusan Mahkamah Dunia yang memihak kepada Malaysia pada tahun 2002, sekali gus dimuktamadkan dibawah pentadbiran Tun Dr Mahathir Mohamad sebagai Perdana Menteri.
34. Selepas itu, isu-isu sempadan lain terus diurus secara teknikal tanpa perubahan dramatik terhadap kawalan wilayah fizikal, menunjukkan pendekatan dominan ialah kestabilan jangka panjang.
35. Apabila semua episod ini dilihat sebagai satu garis masa sejak merdeka, persoalan sebenar bukan lagi siapa paling lantang bercakap tentang patriotisme, tetapi siapa pada masa tertentu mengambil tindakan pentadbiran yang benar-benar mengubah kedudukan wilayah Malaysia di lapangan atau di sisi undang-undang antarabangsa.
36. Sejarah menunjukkan bahawa mempertahankan wilayah memerlukan tiga perkara serentak: kehadiran fizikal negara, rekod pentadbiran berterusan, dan keberanian membawa pertikaian ke forum antarabangsa apabila perlu.
37. Tanpa ketiga-tiga unsur ini, tuntutan wilayah mudah berubah menjadi sekadar kenyataan politik tanpa implikasi praktikal.
38. Atas sebab inilah laporan mengenai sehingga 5,207 hektar kawasan di sempadan Sabah–Kalimantan menimbulkan kebimbangan awam.
39. Walaupun kerajaan menegaskan bahawa pemuktamadan tersebut hanyalah proses teknikal berasaskan peta kolonial dan perjanjian lama, persepsi rakyat bukan semata-mata soal istilah teknikal tetapi soal implikasi kedaulatan dan kedudukan strategik jangka panjang.
40. Dalam geopolitik sempadan, setiap hektar bukan sekadar angka di atas peta, tetapi melibatkan kawalan pentadbiran, akses sumber, keselamatan sempadan dan hak penguatkuasaan negara.
41. Oleh itu, penjelasan yang telus kepada rakyat menjadi amat penting supaya tidak timbul persepsi bahawa kepentingan strategik negara terjejas tanpa penelitian awam yang mencukupi.
42. Dalam dunia moden, negara jarang kehilangan wilayah melalui penyerahan rasmi seperti zaman kolonial.
43. Sebaliknya, perubahan kedudukan wilayah berlaku melalui keputusan mahkamah, penyelesaian diplomatik komprehensif atau penyusunan semula kepentingan strategik kepada pulangan ekonomi.
44. Sebab itu, persoalan siapa yang mempertahankan wilayah Malaysia bukan sekadar soal sejarah, tetapi soal falsafah pentadbiran negara dari satu era ke era lain: sama ada melihat kedaulatan sebagai aset strategik yang mesti diperkukuh melalui kehadiran dan litigasi, atau sebagai isu yang boleh diselesaikan melalui kompromi diplomatik dan rasional pembangunan.
45. Sejarah wilayah Malaysia sudah tertulis dalam keputusan mahkamah, perjanjian antarabangsa dan rekod pentadbiran negara.
46. Yang tinggal hanyalah keberanian untuk membaca sejarah itu secara jujur dan menilai sendiri di bawah pentadbiran siapa tuntutan negara diperkuat, di bawah siapa pertikaian ditutup, dan di bawah siapa simbol kehadiran negara berubah bentuk.
47. Dalam soal wilayah, sejarah tidak menilai ucapan, sejarah menilai tindakan. Ucapan boleh berubah, kerajaan boleh bertukar, tetapi rekod tindakan pentadbiran akan kekal menjadi saksi sejarah.
Salam hormat,
Dr Armin Baniaz Pahamin
No comments
Post a Comment
Stay Tuned~