ADAKAH JOHOR MENDAPAT PULANGAN FISKAL YANG SETIMPAL?
1. Titah Pemangku Sultan Johor, Tunku Mahkota Ismail bahawa "Kerajaan Persekutuan yang membocorkan Johor" telah membuka satu perbahasan penting mengenai hubungan fiskal antara Kerajaan Persekutuan dan kerajaan negeri dalam sistem Persekutuan Malaysia.
2. Isu yang dibangkitkan bukanlah sekadar persoalan politik atau hubungan antara Johor dan Putrajaya. Ia sebenarnya menyentuh persoalan yang lebih fundamental iaitu sama ada sistem federalisme fiskal Malaysia masih relevan, adil dan telus dalam memenuhi keperluan pembangunan negeri-negeri pada hari ini.
3. Menurut titah baginda, Johor menyumbang lebih RM40 bilion setahun kepada Kerajaan Persekutuan, namun hanya menerima sekitar RM2 hingga RM3 bilion untuk memenuhi keperluan hampir lima juta rakyat negeri itu. Persoalan yang dibangkitkan ialah sama ada pulangan yang diterima Johor setimpal dengan sumbangan ekonomi yang diberikan kepada negara. Jika angka tersebut tepat, Johor merupakan antara penyumbang hasil terbesar kepada Kerajaan Persekutuan bersama Selangor, Wilayah Persekutuan dan Sabah.
4. Dalam menilai isu ini, adalah penting untuk memahami bahawa Malaysia mengamalkan sistem federalisme di mana kuasa kutipan hasil utama seperti cukai pendapatan, cukai syarikat, SST, duti kastam dan pelbagai cukai lain tertumpu di bawah Kerajaan Persekutuan. Sebaliknya, kerajaan negeri mempunyai sumber hasil yang lebih terhad seperti premium tanah, cukai tanah, hasil hutan, sumber air dan beberapa fi berkaitan pentadbiran negeri.
5. Oleh sebab itu, Kerajaan Persekutuan menyalurkan pelbagai bentuk pemberian dan bantuan kewangan kepada negeri-negeri bagi mengimbangi jurang antara tanggungjawab pembangunan dengan keupayaan menjana hasil.
6. Dari sudut ekonomi awam dan tadbir urus fiskal, terdapat beberapa prinsip yang lazim digunakan dalam pengagihan peruntukan kepada negeri-negeri.
7. Pertama ialah prinsip keperluan pembangunan, di mana negeri yang mempunyai jurang infrastruktur yang lebih besar atau tahap pembangunan yang lebih rendah diberikan keutamaan. Kedua ialah prinsip jumlah penduduk kerana negeri yang mempunyai penduduk yang ramai memerlukan peruntukan yang lebih besar untuk menyediakan perkhidmatan awam. Ketiga ialah prinsip kos penyampaian perkhidmatan yang mengambil kira faktor keluasan negeri, lokasi geografi dan cabaran logistik. Keempat ialah prinsip sumbangan ekonomi, iaitu negeri yang menjana hasil ekonomi yang besar sewajarnya menerima pulangan yang lebih setimpal bagi menyokong pertumbuhan yang berterusan.
8. Hakikatnya, sistem agihan peruntukan di Malaysia hari ini merupakan gabungan beberapa prinsip tersebut. Namun, tidak semua komponen agihan ini sama tahap ketelusannya, satu perkara yang akan dihuraikan lebih lanjut di bahagian akhir artikel ini.
9. Ahli ekonomi awam merujuk keadaan ini sebagai "Vertical Fiscal Imbalance", iaitu keadaan di mana kerajaan pusat menguasai sebahagian besar sumber hasil negara manakala kerajaan negeri memikul sebahagian besar tanggungjawab pembangunan dan penyampaian perkhidmatan awam. Fenomena ini bukan unik kepada Malaysia dan wujud dalam kebanyakan negara Persekutuan termasuk Australia, Kanada dan India.
Apa Yang Ditunjukkan Oleh Data Peruntukan 2026?
10. Berdasarkan Carta 21: Agihan Anggaran Pemberian Kerajaan Persekutuan Kepada Kerajaan Negeri Tahun 2026, jumlah keseluruhan pemberian dan bantuan kewangan kepada kerajaan negeri adalah sebanyak RM10.26 bilion. Daripada jumlah tersebut, Sarawak menerima RM2.003 bilion atau 19.5 peratus, diikuti Sabah RM1.828 bilion atau 17.8 peratus, Selangor RM1.027 bilion atau 10.0 peratus dan Johor RM1.018 bilion atau 9.9 peratus.
11. Sekilas pandang, Johor berada dalam kelompok negeri yang menerima peruntukan tertinggi. Namun begitu, perbandingan yang lebih bermakna perlu mengambil kira jumlah penduduk setiap negeri. Berdasarkan anggaran penduduk semasa Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM) bagi 2025, Selangor mempunyai 7.4 juta penduduk, Johor 4.2 juta, Sabah 3.8 juta dan Sarawak 2.5 juta.
12. Apabila peruntukan dibahagikan dengan jumlah penduduk, gambaran menjadi lebih jelas:
- Sarawak: kira-kira RM801 per kapita
- Sabah: kira-kira RM481 per kapita
- Johor: kira-kira RM242 per kapita
- Selangor: kira-kira RM139 per kapita
13. Data ini mendedahkan satu nuansa penting yang sering hilang dalam perbahasan awam. Johor sebenarnya menerima peruntukan sekapita yang lebih tinggi berbanding Selangor, negeri yang juga merupakan enjin ekonomi utama negara. Apa yang menonjol bukanlah jurang antara Johor dan negeri-negeri di Semenanjung, sebaliknya jurang antara Johor dengan Sabah dan Sarawak, yang menerima antara dua hingga tiga kali ganda peruntukan sekapita Johor. Jurang ini, seperti yang akan dihuraikan, berkait rapat dengan komitmen perlembagaan khusus kepada Sabah dan Sarawak, bukan semata-mata budi bicara politik.
14. Sebahagian besar perbezaan ini juga dipengaruhi oleh komitmen Persekutuan di bawah semangat Perjanjian Malaysia 1963 (MA63), yang memberikan pertimbangan fiskal tambahan kepada Sabah dan Sarawak yang tidak terpakai kepada negeri-negeri lain di Semenanjung.
Mengapa Perbandingan RM40 Bilion Berbanding RM2-3 Bilion Tidak Memberi Gambaran Penuh
15. Perbandingan yang dibangkitkan dalam titah, sumbangan RM40 bilion berbanding pulangan RM2 hingga RM3 bilion, adalah perbandingan yang kuat dari segi retorik, tetapi ia membandingkan dua perkara yang tidak setanding dari segi skop.
16. Angka RM2 hingga RM3 bilion itu merujuk khusus kepada pemberian dan bantuan kewangan terus kepada kerajaan negeri Johor, sebagaimana ditunjukkan dalam Carta 21. Ia tidak merangkumi jumlah sebenar perbelanjaan Kerajaan Persekutuan di Johor, yang disalurkan terus melalui kementerian dan agensi persekutuan tanpa melalui kerajaan negeri, termasuk hospital, sekolah, universiti awam, balai polis, kem tentera serta projek infrastruktur persekutuan.
17. Sejauh mana jurang ini ketara dapat dilihat menerusi kes Sabah dan Sarawak. Dalam Belanjawan 2026, Sabah menerima peruntukan perbelanjaan pembangunan persekutuan tersendiri sebanyak RM6.9 bilion dan Sarawak RM6 bilion, jumlah yang jauh melebihi angka RM1.828 bilion dan RM2.003 bilion yang ditunjukkan dalam Carta 21 bagi kedua-dua negeri itu. Dalam erti kata lain, jika hanya angka "pemberian" dalam carta itu yang dirujuk, jumlah sebenar pulangan persekutuan kepada Sabah dan Sarawak akan terkurang nilai sehingga tiga atau empat kali ganda.
18. Logik yang sama secara munasabah terpakai kepada Johor. Sebagai contoh, Belanjawan 2026 turut memperuntukkan RM710 juta khusus untuk projek infrastruktur di Johor, termasuk naik taraf persimpangan Seksyen 16 Johor Bahru, Kulai, Gelang Patah dan pembinaan jalan Parit Panjang ke Tol Sedenak, peruntukan yang juga tidak termasuk dalam angka RM1.018 bilion dalam Carta 21. Walau bagaimanapun, tidak seperti Sabah dan Sarawak, angka rasmi yang mudah diakses dan disiarkan secara konsolidasi mengenai jumlah keseluruhan perbelanjaan pembangunan Persekutuan di Johor masih terhad. Ketidaktersediaan data sebegini, lebih daripada angka itu sendiri, mungkin sebahagian daripada masalah yang cuba dibangkitkan oleh titah Tunku Mahkota Ismail.
19. Justeru, perbandingan yang lebih jujur bukanlah RM40 bilion sumbangan berbanding RM2-3 bilion pulangan, sebaliknya soalan yang lebih tepat: berapakah jumlah keseluruhan perbelanjaan Persekutuan, pemberian, pembangunan dan perkhidmatan kementerian, yang benar-benar disalurkan ke Johor setiap tahun, dan mengapa angka ini tidak disiarkan secara jelas seperti yang dilakukan bagi Sabah dan Sarawak?
Adakah Formula Agihan Benar-Benar Tidak Telus?
20. Dakwaan bahawa formula agihan peruntukan tidak telus perlu diperhalusi, kerana sebahagian daripada sistem ini sebenarnya berasaskan peruntukan perlembagaan yang jelas, manakala sebahagian lain bersifat budi bicara dan tidak disiarkan secara konsolidasi.
21. Di bawah Jadual Kesepuluh Perlembagaan Persekutuan, dua jenis pemberian utama, Pemberian Mengikut Kepala (Capitation Grant) berasaskan jumlah penduduk, dan Pemberian Jalan Negeri (State Road Grant) berasaskan panjang jalan yang diselenggara negeri, mempunyai formula yang ditetapkan secara perlembagaan. Pemberian Khas kepada Sabah dan Sarawak di bawah semangat Perjanjian Malaysia 1963 juga diumumkan secara terbuka; kadarnya dinaikkan daripada RM300 juta pada 2023 kepada RM600 juta bagi 2026, sebagaimana diumumkan sendiri oleh Perdana Menteri di Dewan Rakyat.
22. Namun, peruntukan perbelanjaan pembangunan tahunan bagi setiap negeri, iaitu komponen yang jauh lebih besar nilainya berbanding pemberian berformula tersebut, tidak diagihkan menurut satu formula tunggal yang disiarkan kepada orang ramai. Ia ditentukan menerusi proses perancangan pembangunan kementerian demi kementerian, projek demi projek, dengan pertimbangan dasar nasional, keperluan strategik dan rundingan antara kerajaan negeri dengan Kerajaan Persekutuan. Tiada dokumen tunggal yang menggabungkan jumlah penduduk, kadar kemiskinan, sumbangan KDNK dan kos logistik ke dalam satu formula pemberat yang boleh disemak oleh rakyat.
23. Justeru, tuduhan "tidak telus" lebih tepat diarahkan kepada komponen pembangunan budi bicara ini, bukan keseluruhan sistem federalisme fiskal. Ini juga bermakna penyelesaiannya lebih spesifik: bukan mencipta semula keseluruhan sistem, sebaliknya menerbitkan satu jadual tahunan yang menggabungkan kesemua bentuk perbelanjaan persekutuan, pemberian berformula, pemberian khas, dan perbelanjaan pembangunan kementerian, bagi setiap negeri, seperti yang telah dilakukan secara terhad untuk Sabah dan Sarawak menerusi pengumuman MA63.
Adakah Negeri Pembangkang Menerima Kurang, dan Apa Risikonya Jika Ketidakseimbangan Berterusan?
24. Dakwaan bahawa negeri yang ditadbir pembangkang menerima peruntukan lebih kecil bukan isu baharu, dan telah dibangkitkan oleh pelbagai negeri sejak beberapa dekad lalu tanpa mengira parti yang memerintah di peringkat Persekutuan. Walau bagaimanapun, dakwaan ini tidak boleh dibuktikan hanya melalui perbandingan jumlah peruntukan secara kasar; ia memerlukan analisis yang mengambil kira jumlah penduduk, kadar kemiskinan, keluasan negeri, tahap pembangunan sedia ada dan peruntukan sekapita, sebagaimana ditunjukkan oleh perbandingan Johor-Selangor-Sabah-Sarawak di atas, yang mencabar naratif mudah "negeri pembangkang vs negeri kerajaan".
25. Apa yang lebih penting berbanding membuktikan atau menafikan dakwaan ini ialah mewujudkan sistem yang mengurangkan ruang kepada persepsi ketidakadilan itu sendiri. Sekiranya ketidakseimbangan agihan terus berlaku, atau terus dilihat berlaku, walaupun tidak benar, implikasinya terhadap ekonomi negara boleh menjadi serius dalam jangka panjang. Negeri yang menjadi pemacu utama ekonomi negara mungkin merasakan sumbangan mereka tidak dihargai, sementara negeri yang kurang membangun terus bergantung kepada bantuan Persekutuan tanpa mencapai tahap pembangunan yang diharapkan.
26. Ini boleh mewujudkan ketidakseimbangan pembangunan wilayah, mengurangkan daya saing ekonomi negeri tertentu, menjejaskan pelaburan swasta, dan akhirnya melemahkan semangat federalisme serta hubungan kerjasama antara Kerajaan Persekutuan dan kerajaan negeri.
27. Penyelesaian kepada kedua-dua risiko ini, tuduhan ketidakadilan dan ancaman kepada perpaduan federalisme, adalah sama: ketelusan. Kerajaan Persekutuan wajar mempertimbangkan penerbitan satu jadual tahunan komprehensif yang menggabungkan semua bentuk perbelanjaan persekutuan mengikut negeri, disertai penjelasan ringkas mengenai asas pertimbangan bagi setiap kategori peruntukan. Pendekatan ini bukan sahaja lebih adil, malah mampu meningkatkan keyakinan rakyat terhadap integriti sistem fiskal negara, tanpa memerlukan perubahan drastik kepada struktur perlembagaan sedia ada.
Penutup
28. Persoalan yang dibangkitkan oleh Tunku Mahkota Ismail akhirnya bukan sekadar tentang Johor. Ia adalah persoalan tentang masa depan federalisme Malaysia sendiri. Dalam sebuah negara yang semakin kompleks dan tidak seimbang dari segi pembangunan wilayah, rakyat berhak mengetahui bukan sahaja berapa banyak hasil yang dikutip daripada negeri mereka, tetapi juga bagaimana hasil tersebut diagihkan semula. Tanpa ketelusan itu, perdebatan mengenai keadilan fiskal akan terus berulang setiap kali timbul isu pembangunan antara negeri dan Persekutuan.
29. Malaysia memerlukan satu sistem agihan yang bukan sahaja adil, tetapi juga dilihat adil oleh rakyat. Ketelusan, akauntabiliti dan formula yang jelas akan menjadi asas penting bagi memastikan pembangunan yang lebih seimbang, mampan dan inklusif untuk semua negeri dalam Persekutuan.
30. Inilah masa untuk Malaysia membina semula federalisme fiskal yang lebih telus, adil dan diyakini oleh semua negeri.
31. Federalisme yang berjaya bukanlah apabila semua negeri menerima jumlah yang sama, tetapi apabila semua negeri memahami mengapa mereka menerima jumlah yang berbeza.
No comments
Post a Comment
Stay Tuned~