TANAH MELAYU TIDAK BERAKHIR. MALAYSIA BERKEMBANG DARIPADA PERSEKUTUAN TANAH MELAYU

TANAH MELAYU TIDAK BERAKHIR. MALAYSIA BERKEMBANG DARIPADA PERSEKUTUAN TANAH MELAYU

Oleh: Dr. Armin Baniaz Pahamin

1. Perbahasan mengenai kenyataan bahawa "nama Tanah Melayu telah berakhir" memperlihatkan betapa mudahnya isu sejarah dan Perlembagaan disederhanakan sehingga menimbulkan kekeliruan dalam kalangan rakyat. Hakikatnya, persoalan ini bukan sekadar mengenai nama rasmi sebuah negara. 

2. Ia menyentuh sejarah pembentukan Malaysia, kesinambungan Perlembagaan, dan identiti negara yang dipersetujui oleh para pengasas Persekutuan.

3. Tidak dapat dinafikan bahawa Perkara 1(1) Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan bahawa Persekutuan hendaklah dikenali sebagai "Malaysia". Dari sudut nomenklatur perlembagaan, iaitu nama rasmi yang digunakan oleh negara, kenyataan tersebut adalah tepat. Sejak 16 September 1963, nama rasmi Persekutuan ialah Malaysia dan bukannya Persekutuan Tanah Melayu.

4. Namun, adalah tidak tepat untuk membuat kesimpulan bahawa oleh sebab nama rasmi telah berubah, maka Tanah Melayu turut "berakhir". Di sinilah timbul kekeliruan antara nomenklatur perlembagaan dengan kesinambungan sejarah dan perlembagaan. Kedua-duanya bukan perkara yang sama.

5. Malaysia tidak diwujudkan daripada sebuah negara yang kosong. Malaysia dibentuk melalui penyertaan Persekutuan Tanah Melayu bersama Sabah, Sarawak dan Singapura pada tahun 1963. 

6. Dengan kata lain, Malaysia bukan menggantikan Tanah Melayu, tetapi berkembang daripada Persekutuan Tanah Melayu yang telah mencapai kemerdekaan pada 31 Ogos 1957.

7. Kesinambungan ini dapat dilihat dengan jelas melalui institusi-institusi utama negara yang terus dikekalkan. Raja-Raja Melayu kekal sebagai tonggak sistem Raja Berperlembagaan. Islam kekal sebagai agama Persekutuan. Bahasa Melayu kekal sebagai bahasa kebangsaan. Kedudukan istimewa orang Melayu dan Bumiputera di bawah Perkara 153 juga terus dikekalkan. Tiada satu pun institusi asas ini dimansuhkan apabila Malaysia ditubuhkan.

8. Malah, struktur Perlembagaan Persekutuan sendiri menunjukkan kesinambungan tersebut. 

9. Perlembagaan yang berkuat kuasa selepas 16 September 1963 bukanlah sebuah dokumen baharu yang menggantikan Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu secara keseluruhannya. Sebaliknya, ia merupakan Perlembagaan yang sama, dipinda bagi menyesuaikan kemasukan Sabah, Sarawak dan Singapura ke dalam Persekutuan.

10. Atas sebab itulah, ramai sarjana perlembagaan menyifatkan pembentukan Malaysia sebagai satu bentuk constitutional continuity, bukannya constitutional replacement. Persekutuan yang diperluaskan masih mengekalkan identiti asas, institusi utama dan kerangka perlembagaan yang telah diwujudkan sejak kemerdekaan.

11. Malah, Malaysia sendiri mengiktiraf kesinambungan tersebut melalui sambutan Hari Kebangsaan pada setiap 31 Ogos, iaitu tarikh kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu. Sekiranya Tanah Melayu benar-benar "berakhir" pada tahun 1963, maka secara logiknya tarikh kebangsaan negara sepatutnya bermula pada 16 September sahaja. Sebaliknya, negara memilih untuk memperingati kedua-dua tarikh kerana kedua-duanya mempunyai makna yang berbeza. 31 Ogos menandakan kelahiran negara merdeka, manakala 16 September menandakan pembentukan Malaysia.

12. Perlu juga difahami bahawa istilah "Tanah Melayu" mempunyai dua pengertian yang berbeza. Pertama, sebagai nama rasmi Persekutuan sebelum tahun 1963. Kedua, sebagai konsep sejarah, tamadun dan tanah asal bangsa Melayu yang telah digunakan sejak berabad-abad lamanya dalam pelbagai catatan tempatan dan antarabangsa. Perubahan nama rasmi Persekutuan tidak memadamkan hakikat sejarah tersebut.

13. Oleh sebab itu, kenyataan bahawa "Tanah Melayu telah berakhir" berpotensi menimbulkan salah faham seolah-olah sejarah pembentukan Malaysia bermula pada tahun 1963 tanpa mengambil kira asas yang dibina sejak kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu. Tafsiran sedemikian bukan sahaja mengabaikan kesinambungan sejarah, malah boleh mengelirukan generasi muda mengenai asal usul negara ini.

14. Malaysia ialah sebuah negara majmuk yang dibina atas persetujuan bersama semua pihak yang menyertai pembentukannya. Mengiktiraf peranan Persekutuan Tanah Melayu sebagai asas kepada pembentukan Malaysia bukanlah bermaksud menafikan kedudukan Sabah dan Sarawak sebagai rakan pengasas. Sebaliknya, ia menghormati keseluruhan perjalanan sejarah yang membawa kepada kelahiran Malaysia seperti yang dipersetujui pada tahun 1963.

15. Dalam masyarakat demokratik, perbahasan mengenai Perlembagaan sememangnya dialu-alukan. Namun, perbahasan itu mestilah dibuat secara menyeluruh, dengan membezakan antara nama rasmi sesebuah negara dengan kesinambungan sejarah dan perlembagaannya. Kegagalan membezakan kedua-duanya hanya akan menimbulkan polemik yang tidak perlu dan mengaburkan fakta sejarah.

16. Malaysia tidak lahir tanpa akar. Persekutuan Tanah Melayu bukan halaman yang dikoyakkan daripada sejarah negara, tetapi bab pertama kepada pembentukan Malaysia. Nama rasmi negara mungkin berubah pada tahun 1963, namun sejarah, asas Perlembagaan dan identiti yang membentuk negara ini terus hidup sehingga hari ini. Itulah hakikat yang harus difahami, dipertahankan dan diwariskan kepada generasi akan datang.

~ Dr Armin Baniaz Pahamin