NEGARA MAJMUK TIDAK BERMAKNA TANPA IDENTITI

NEGARA MAJMUK TIDAK BERMAKNA TANPA IDENTITI
Oleh: Dr. Armin Baniaz Pahamin

“Mengapa Seruan Tun Dr. Mahathir Agar Orang Melayu Bersatu Tidak Bercanggah Dengan Demokrasi dan Perlembagaan“

1. Seruan Tun Dr. Mahathir Mohamad agar orang Melayu bersatu sekali lagi mengundang pelbagai kritikan. Ada yang melabelnya sebagai rasis, ada yang mendakwa ia bertentangan dengan semangat negara majmuk, malah ada yang berhujah bahawa Perkara 153 Perlembagaan Persekutuan hanyalah satu langkah sementara yang sepatutnya sudah lama ditinggalkan.

2. Pada pandangan saya, kritikan-kritikan ini berpunca daripada kegagalan memahami perbezaan antara demografi, identiti negara dan Perlembagaan.

3. Saya tertarik dengan pandangan Felo Utama Institut Kajian Etnik (KITA), Universiti Kebangsaan Malaysia, Prof. Datuk Dr. Teo Kok Seong, yang menjelaskan bahawa ramai pihak sering mengelirukan konsep negara majmuk dengan identiti negara. Menurut beliau, apabila kita menyebut Malaysia sebagai sebuah negara majmuk, kita sebenarnya merujuk kepada demografi, iaitu komposisi penduduk yang terdiri daripada pelbagai kaum dan etnik. Namun, demografi tidak semestinya menentukan falsafah atau identiti sesebuah negara.

4. Dengan kata lain, masyarakat majmuk menjelaskan siapakah rakyat Malaysia, manakala falsafah negara menjelaskan apakah identiti Malaysia. Kedua-duanya tidak bercanggah, bahkan saling melengkapi.

5. Walaupun Malaysia merupakan sebuah negara majmuk, Perlembagaan memperuntukkan kedudukan Islam sebagai agama Persekutuan, Bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan, institusi Raja-Raja Melayu serta kedudukan istimewa orang Melayu dan Bumiputera sebagai sebahagian daripada kerangka kenegaraan Malaysia.. 

6. Peruntukan-peruntukan ini lahir daripada sejarah pembentukan negara dan persetujuan ketika kemerdekaan, bukannya berlaku secara kebetulan.

7. Di kebanyakan negara, mempertahankan identiti nasional dianggap sebagai nasionalisme dan patriotisme. Malangnya, di Malaysia, pendirian yang sama sering dilabel sebagai perkauman atau diskriminasi.

8. Inilah yang menjelaskan mengapa Tun Dr. Mahathir menyeru orang Melayu supaya bersatu dan memilih calon Melayu. Seruan tersebut bukan kerana mahu menafikan hak kaum lain, tetapi kerana beliau melihat kedudukan politik orang Melayu semakin terhakis sehingga semakin banyak perkara yang menyentuh kepentingan Melayu, Islam dan institusi Raja-Raja dipersoalkan di ruang awam.

9. Dalam beberapa pilihan raya kebelakangan ini, undi Melayu semakin berpecah kepada pelbagai parti politik. Fenomena ini telah mengubah landskap politik negara sehingga tiada lagi sebuah parti Melayu yang mampu membentuk kerajaan secara bersendirian seperti suatu ketika dahulu.

10. Kita dapat melihatnya melalui polemik terhadap titah Sultan Selangor mengenai isu penternakan babi, bantahan terhadap cadangan pembinaan sebuah masjid berhampiran Tun Razak Exchange (TRX), serta kenyataan beberapa pemimpin DAP yang mempersoalkan batas kuasa Raja-Raja Melayu apabila baginda menyuarakan pandangan mengenai hal ehwal Islam dan orang Melayu.

11. Perbahasan yang lebih besar ialah ini. Jika kuasa Raja-Raja Melayu sebagai Raja Berperlembagaan mempunyai batas tertentu, siapakah yang akan memastikan kepentingan orang Melayu dan Bumiputera terus dipertahankan dalam sistem demokrasi?

12. Jawapannya ialah melalui kuasa politik yang diperoleh secara sah menerusi pilihan raya.

Dalam sistem demokrasi, kuasa politik bukanlah satu keistimewaan yang kekal. Ia hanya wujud selagi rakyat memilih untuk mempertahankannya melalui peti undi.

13. Sudah tentu akan timbul persoalan, mengapa hanya kepentingan orang Melayu perlu diperkatakan sedangkan kaum-kaum lain juga merupakan warganegara Malaysia?

14. Sekilas pandang, hujah ini mungkin dianggap diskriminatif. Namun apabila diteliti dalam konteks sejarah pembentukan negara dan Perlembagaan, hakikatnya adalah sebaliknya.

15. Malaysia ditubuhkan pada tahun 1963 sebagai sebuah Persekutuan yang menggabungkan Persekutuan Tanah Melayu, Sabah, Sarawak dan Singapura. Walaupun Singapura keluar daripada Malaysia pada tahun 1965, sejarah pembentukan negara tidak berubah.

16. Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, Sabah dan Sarawak semakin lantang menuntut hak-hak mereka berdasarkan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63). Tuntutan tersebut mendapat sokongan meluas, termasuk daripada ramai pemimpin di Semenanjung. Tiada siapa mempertikaikan hak Sabah dan Sarawak mempertahankan identiti negeri serta kedudukan Bumiputera mereka.

17. Dari sudut sejarah pembentukan Malaysia, Semenanjung merupakan wilayah yang asalnya dikenali sebagai Persekutuan Tanah Melayu. Maka, adalah sesuatu yang lumrah apabila orang Melayu di Semenanjung, yang merupakan wilayah asal Persekutuan Tanah Melayu, turut mahu mempertahankan identiti sejarah serta kedudukan yang diperuntukkan kepada mereka oleh Perlembagaan.

18. Jika rakyat Malaysia boleh menerima bahawa Sabah dan Sarawak mempunyai hak untuk mempertahankan identiti, kedudukan Bumiputera dan hak-hak mereka di bawah MA63, mengapa prinsip yang sama tidak boleh diterima apabila orang Melayu di Semenanjung mahu mempertahankan identiti serta hak yang dijamin oleh Perlembagaan?

19. Inilah persoalan yang perlu dijawab secara jujur.

20. Malaysia tidak menjadi negara majmuk kerana identitinya dihapuskan. Malaysia menjadi negara majmuk kerana identitinya dihormati. Apabila identiti negara dihormati, setiap kaum mempunyai ruang untuk hidup bersama dengan aman. Tetapi apabila identiti itu sendiri mula dipersoalkan, asas kepada perpaduan juga mula retak.

21. Atas sebab itulah perpaduan politik orang Melayu tidak seharusnya dilihat sebagai ancaman kepada kaum lain. Dalam sebuah demokrasi, setiap komuniti mempunyai hak untuk memperjuangkan kepentingan sah mereka. 

22. Masyarakat Cina mempunyai pelbagai pertubuhan dan parti yang memperjuangkan kepentingan komuniti mereka. Masyarakat India juga mempunyai organisasi yang melakukan perkara yang sama. Sabah dan Sarawak pula mempertahankan hak negeri serta Bumiputera mereka berasaskan semangat MA63.

23. Mengapa apabila orang Melayu melakukan perkara yang sama, ia terus dianggap sebagai sesuatu yang salah?

24. Menghormati identiti negara bukan bererti menafikan hak kaum lain. Mempertahankan Perkara 153 bukan bererti menindas mana-mana kaum. Dan menyeru orang Melayu supaya bersatu bukan bererti membenci kaum lain.

25. Tun Dr. Mahathir tidak menyeru orang Melayu bersatu kerana membenci kaum lain. Beliau menyeru orang Melayu bersatu kerana memahami satu hakikat yang tidak boleh dinafikan dalam demokrasi: kuasa politik yang hilang tidak mudah dikembalikan. 

26. Apabila sesuatu bangsa kehilangan kuasa politiknya, semakin sukarlah untuk mempertahankan institusi, identiti dan hak yang dijamin oleh Perlembagaan. Sebab itulah orang Melayu mesti bersatu. Bukan untuk mendominasi mana-mana kaum, tetapi untuk memastikan keseimbangan yang dipersetujui oleh para pengasas negara terus dipelihara demi sebuah Malaysia yang aman, stabil dan bermaruah.

~Dr Armin Baniaz Pahamin

  08.07.2026